تهوع بعد از عمل بینی یکی از عوارض نسبتا شایع در ساعات اولیه پس از جراحی است که می تواند باعث نگرانی و ناراحتی بیمار شود. برخی افراد بلافاصله پس از به هوش آمدن از بیهوشی، احساس حالت تهوع، سنگینی معده یا حتی استفراغ دارند. این وضعیت معمولا به دلیل تاثیر داروهای بیهوشی، مسکن ها، بلعیدن خون و تغییرات موقت بدن پس از جراحی ایجاد می شود. اگرچه در بیشتر موارد این مشکل گذرا است و طی چند ساعت تا یکی دو روز کاهش پیدا می کند، اما کنترل صحیح آن اهمیت زیادی دارد. شناخت علت تهوع، انتخاب تغذیه مناسب و رعایت توصیه های جراح بینی خوب می تواند به کاهش ناراحتی بیمار کمک کند و از وارد شدن فشار غیرضروری به بینی تازه جراحی شده جلوگیری نماید.
چرا بعد از عمل بینی حالت تهوع ایجاد می شود؟
تجربه تهوع بعد از عمل بینی معمولا به مجموعه ای از عوامل مرتبط با جراحی بینی در اصفهان و دوران ریکاوری مربوط است. بدن پس از بیهوشی عمومی برای مدتی تحت تاثیر داروهایی قرار دارد که عملکرد سیستم عصبی و دستگاه گوارش را تغییر می دهند. به همین دلیل ممکن است بیمار پس از بیدار شدن از خواب احساس سرگیجه، تهوع یا تمایل به استفراغ داشته باشد. مهم ترین دلایل بروز این مشکل عبارت اند از:
- داروهای بیهوشی: داروهای مورد استفاده برای بیهوشی عمومی می توانند مرکز کنترل تهوع و استفراغ در مغز را تحریک کنند. این اثر در بعضی افراد بیشتر از دیگران است.
- مصرف داروهای مسکن: برخی داروهای ضد درد، به ویژه داروهای مخدر، باعث کند شدن حرکات معده و ایجاد حالت تهوع می شوند.
- بلعیدن خون حین جراحی: مقداری از خون ناشی از جراحی ممکن است وارد حلق و معده شود. تجمع خون در معده می تواند احساس تهوع یا استفراغ ایجاد کند.
- افت فشار خون یا کم آبی: ناشتا ماندن قبل از جراحی، دریافت ناکافی مایعات و تغییرات فشار خون ممکن است در ایجاد سرگیجه و تهوع نقش داشته باشند.
- حساسیت فردی: افرادی که سابقه تهوع بعد از بیهوشی یا بیماری حرکت در خودرو و هواپیما دارند، ممکن است بیشتر در معرض این عارضه باشند
تهوع بعد از عمل بینی تا چند روز طبیعی است؟
در اغلب بیماران، حالت تهوع در چند ساعت نخست پس از جراحی بیشتر احساس می شود و با دفع تدریجی داروهای بیهوشی کاهش پیدا می کند. بعضی افراد نیز ممکن است تا 24 ساعت یا گاهی 48 ساعت پس از عمل همچنان احساس ناراحتی معده داشته باشند.البته مدت زمان بهبودی در همه افراد یکسان نیست و به نوع داروهای مصرفی، شرایط جسمانی، مدت جراحی و سابقه پزشکی بیمار بستگی دارد.اگر تهوع خفیف باشد، بیمار بتواند مایعات را تحمل کند و علائم به تدریج بهتر شوند، معمولا جای نگرانی جدی وجود ندارد. اما ادامه دار شدن تهوع، تشدید علائم یا استفراغ مکرر نیازمند بررسی پزشکی است. به خصوص اگر بیمار نتواند آب یا داروهای ضروری خود را نگه دارد، باید با پزشک یا مرکز جراحی تماس بگیرد
برای کاهش تهوع بعد از عمل بینی چه کار کنیم؟
برای کنترل تهوع، ابتدا باید علت آن مشخص شود. با این حال، رعایت چند توصیه ساده می تواند به بهتر شدن وضعیت بیمار کمک کند.
- مصرف مایعات را به آرامی شروع کنید
پس از تایید تیم درمان و زمانی که بیمار کاملا هوشیار است، بهتر است نوشیدن مایعات با مقدار کم شروع شود. نوشیدن یکباره حجم زیادی آب ممکن است حالت تهوع را تشدید کند. جرعه های کوچک آب در فواصل زمانی مناسب انتخاب بهتری هستند.
- از غذاهای سبک استفاده کنید
در ساعات اولیه پس از جراحی، دستگاه گوارش ممکن است نسبت به غذاهای سنگین حساس باشد. به همین دلیل بهتر است تغذیه با خوراکی های ساده و کم چرب آغاز شود. سوپ رقیق، نان تست، برنج ساده و موز رسیده از گزینه های مناسب هستند؛ البته تحمل غذایی هر فرد متفاوت است.
- هنگام استراحت سر را بالاتر نگه دارید
استراحت با قرار دادن سر در وضعیت بالاتر از بدن، علاوه بر کمک به کاهش ورم بعد از عمل بینی می تواند در کنترل ناراحتی عمومی و تهوع بعد از عمل بینی بیمار مفید باشد. بهتر است از حرکات ناگهانی سر و تغییر وضعیت سریع بدن خودداری کنید.
- داروها را طبق دستور پزشک مصرف کنید
اگر پزشک داروی ضد تهوع تجویز کرده است، باید مطابق دستور مصرف شود. مصرف خودسرانه داروهای ضد تهوع یا تغییر مقدار مسکن ها ممکن است با داروهای دوران نقاهت تداخل داشته باشد.
آیا استفراغ بعد از عمل بینی خطرناک است؟
استفراغ یک باره پس از جراحی لزوما به معنای بروز عارضه جدی نیست، اما نباید آن را نادیده گرفت. هنگام استفراغ، فشار عضلات شکم و قفسه سینه افزایش پیدا می کند و ممکن است فشار و ناراحتی در ناحیه صورت و بینی بیشتر احساس شود. همچنین استفراغ شدید یا مکرر می تواند باعث کم آبی بدن شود و در بعضی شرایط، خطر خونریزی را افزایش دهد. بنابراین اگر بیمار احساس تهوع دارد، بهتر است پیش از شدید شدن علائم به تیم درمان اطلاع دهد تا در صورت نیاز داروی مناسب تجویز شود. در صورت وقوع استفراغ، بیمار باید آرامش خود را حفظ کند، از فین کردن یا دستکاری بینی خودداری نماید و وضعیت خود را به جراح اطلاع دهد. برای جلوگیری از فشار به بینی، نباید تلاش کند محتویات معده را با زور بالا بیاورد یا استفراغ را به صورت ارادی تحریک کند.
چه زمانی تهوع بعد از عمل بینی نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
اگرچه تهوع بعد از عمل بینی در بسیاری از موارد موقتی است، برخی علائم نشان می دهند که بیمار باید سریع تر ارزیابی شود. در شرایط زیر لازم است با جراح یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- استفراغ مکرر یا ناتوانی در نگه داشتن مایعات
- ادامه تهوع بیش از 48 ساعت بدون روند بهبودی
- مشاهده خون روشن یا حجم قابل توجهی خون در استفراغ
- سرگیجه شدید، ضعف غیرعادی یا کاهش سطح هوشیاری
- کاهش واضح ادرار و نشانه های کم آبی بدن
- تب بالا یا درد شدید و رو به افزایش
در صورت اختلال هوشیاری، تنگی نفس، خونریزی شدید یا ناتوانی در بیدار ماندن، مراجعه اورژانسی ضروری است. نباید برای برطرف شدن خودبه خودی این علائم منتظر ماند.
آیا داروی بیهوشی باعث تهوع طولانی مدت می شود؟
داروهای بیهوشی یکی از مهم ترین عوامل ایجاد تهوع بعد از عمل بینی هستند، اما اثر مستقیم آنها معمولا با گذشت زمان کاهش می یابد. در برخی بیماران، ترکیب داروهای بیهوشی و مسکن ها می تواند باعث شود ناراحتی معده بیشتر از حد انتظار ادامه پیدا کند. اگر بیمار سابقه تهوع شدید پس از جراحی دارد، بهتر است قبل از عمل این موضوع را به متخصص بیهوشی اطلاع دهد. متخصص بیهوشی می تواند با توجه به شرایط فرد، از روش های پیشگیری مانند داروهای ضد تهوع حین جراحی یا انتخاب ترکیب دارویی مناسب استفاده کند. همچنین در صورت بروز تهوع شدید پس از جراحی، پزشک می تواند علت را بررسی کرده و درمان متناسب با وضعیت بیمار را در نظر بگیرد.
